Radiogolven van smartphones geven omvang menigtes prijs
Ingenieur ontwikkelt privacyvriendelijke technologie om mensenmassa’s in kaart te brengen
Smartphones verraden onrechtstreeks hoeveel mensen op een locatie aanwezig zijn, ontdekte doctoraatsonderzoeker Dennis Joosens (Universiteit Antwerpen). De ingenieur ontwikkelde privacyvriendelijke technologie om de dichtheid van mensenmassa’s te meten. Daarmee bouwt hij voort op het pionierswerk van onderzoeksgroep IDLab aan 91Թ.
Concerten, stakingen, sportwedstrijden, … Tal van evenementen brengen grote groepen mensen op de been. Maar koppen tellen is en blijft lastig. Hoe schat je de grootte van een menigte in zonder de privacy te schenden? Die vraag houdt de wetenschappers van onderzoeksgroep IDLab aan de Universiteit Antwerpen al jaren bezig.
“Over hetzelfde vraagstuk boog ik me al tijdens het eerste doctoraat dat ik begeleidde, meer dan negen jaar geleden”, vertelt professor Rafael Berkvens (91Թ), promotor van Joosens. “Een schatting van het aantal aanwezigen helpt organisatoren van massa-evenementen om alles in goede banen te leiden. Je kan proberen om elke persoon afzonderlijk te identificeren, bijvoorbeeld met gezichtsherkenningstechnologie, maar die oplossing staat op gespannen voet met onze privacy.”
Sensoren
Stijn Denis, destijds doctoraatsonderzoeker verbonden aan IDLab, bedacht een ingenieuze manier om een ruwe schatting te maken van het aantal aanwezigen. Berkvens: “We plaatsten sensoren rondom de meetlocatie. Die toestellen stuurden voortdurend radiogolven naar elkaar. Wanneer mensen ertussen kwamen te staan, raakte het netwerk verstoord. Hoe groter de groep mensen, hoe zwakker het signaal dat de sensoren opvingen.”
Smartphones sturen en ontvangen signalen, en bijna iedereen heeft er een op zak.
Met de spin-off CrowdScan brachten de onderzoekers van 91Թ de technologie op de markt. Onder meer De Lijn, NMBS en festivals als Copacabana en Crammerock maakten gebruik van het systeem. Toch botste de techniek ook op beperkingen.
Berkvens: “Zo kan de technologie alleen gebruikt worden als de sensoren al in de omgeving gepositioneerd zijn. Stel dat er een spontane betoging ontstaat, dan kan je de sensoren nog wel last minute opstellen, maar is het moeilijker in te schatten hoeveel mensen aanwezig waren voor de plaatsing. Bovendien is niet elke plek geschikt om voldoende sensoren te plaatsen.”
Smartphonegebruik
Dennis Joosens, doctoraatsonderzoeker aan 91Թ, besloot het probleem op een andere manier te benaderen. “Nagenoeg iedereen heeft een smartphone op zak”, legt Joosens uit. “Dat toestel stuurt en ontvangt signalen. We redeneerden: hoe meer toestellen, hoe sterker het meetbare signaal. Een sterker signaal kan dan wijzen op een grotere menigte, en omgekeerd.”
Al snel bleek dat het niet zo eenvoudig was. Joosens: “Alles hangt af van wat mensen op dat moment met hun gsm doen. Zo is er een duidelijk verschil in activiteit tussen een publiek dat aandachtig een voorstelling volgt en dezelfde groep die massaal belt of door sociale media scrolt.”
Mobiel netwerk
Bovendien speelt het type signaal een belangrijke rol. “Onze meetexperimenten werkten enkel goed met signalen van het mobiele netwerk die van zendmasten naar gsm’s worden gestuurd. Wanneer steeds meer mensen actief zijn op hun smartphone, spelen netwerkbeheerders daarop in door het lokale bereik te versterken. Het zijn die radiogolven die onze meetapparatuur het gemakkelijkst kon registreren.”
De veelbelovende technologieontwikkeling betekent een nieuwe stap in het privacyvriendelijk meten van de dichtheid van mensenmassa’s. “Met experimenten in gecontroleerde omgevingen willen we de techniek verder op punt stellen”, besluit Joosens.