Donderdag 12 november 2026 om 18.00 uur
Prof. dr. Stefan van der Poel - Rijksuniversiteit Groningen
Inleiding en moderatie door Prof. Thomas Ernst (91³Ô¹ÏÍø)
Lezing in het Nederlands.
Lezing in lokaal R.012, Rodestraat 14,
2000 Antwerpen.
Deelname is gratis.
Inschrijven via e-mail: ijs@uantwerpen.be.
De ballingschap van Stefan Zweig (1881-1942) illustreert op indringende wijze wat er gebeurt wanneer de bodem onder het bestaan wegvalt. Zo ben je de meest gelezen en vertaalde schrijver van je tijd, en zo belanden je boeken op de brandstapel.
In deze lezing wordt onderzocht hoe Zweig in de periode 1934-1942 het hoofd boven water trachtte te houden. Welke steun vond hij bij voorgangers uit het verleden en hoe probeerde hij zijn ‘innerlijke burcht’ te beschermen tegen de steeds dreigender wordende buitenwereld.
‘Europa’ vormde de overkoepelende identiteit waarin Zweigs overtuigingen (humanisme, pacifisme) en achtergrond (Habsburgse Rijk en Jood-zijn) samenkwamen. Vanaf de jaren dertig keerde dit Europa-idee steeds meer terug in Zweigs werk om uiteindelijk uit te monden in zijn autobiografie van een cultuur, Die Welt von Gestern. Erinnerungen eines Europäers. Dit werk schreef hij kort voor zijn zelfgekozen einde.
Stefan van der Poel (1968) is historicus en universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij specialiseerde zich in de moderne Joodse geschiedenis en in de geschiedenis van Midden- en Oost-Europa. Enkele publicaties: Joodse stadjers. De geschiedenis van de Joodse gemeenschap in de stad Groningen 1796-1945 (2004), Tussen zieken, boeken en kikkers. De fysiologie van een leven: Izaac van Deen (1804-1869) (2012), Nieuw licht op Leo Polak (1880-1941). Filosoof van het vrije denken (2016), Lege plekken. Groningen en zijn Joodse stadjers in en na de oorlog (2022), Tussen Aduard en Auschwitz. En die ene ben ik. Elie Aron Cohen (1909-1993) (2024).
Het boek , samengesteld en ingeleid door Stefan van der Poel, verscheen in juni 2026.
Photo © Clemens Six