De grenzen van vertaling herbekeken: een procesgerichte empirische vergelijking van interlinguale, hybride en intersemiotische audiodescriptie. 01/11/2026 - 31/10/2030

Abstract

Dit project verkent hoe het concept 'vertaling' kan worden afgebakend. Van oudsher wordt dit vraagstuk benaderd via definities en vertaalproducten, maar in dit project verkennen we deze grenzen via empirisch observeerbare processen. Aan de hand van vertaalprocesonderzoek worden onder gecontroleerde omstandigheden drie taken vergeleken: interlinguale audiodescriptie (AD), hybride AD en intersemiotische AD. 75 professionele participanten (25 per taaktype) voeren vier korte taken uit en hun gedrag wordt geregistreerd via keylogging, eye-tracking, schermopnames, audio-opnames, de NASA Task Load Index (NASA-TLX) en retrospectieve interviews. Deze multimodale data worden gebruikt om de stadia, strategieën en patronen van temporele, productieve en cognitieve inspanning per taak te modelleren. Aan de hand van statistische vergelijkingen (lineaire mixed-effects-modellen) worden in dit project empirisch onderbouwde procesmodellen geformuleerd voor interlinguale AD, hybride AD en intersemiotische AD. Zo kan worden geëvalueerd in welke mate intersemiotische praktijken proceskenmerken van vertaling vertonen. Door het debat rond de grenzen van vertaling te verankeren in systematische procesdata draagt de studie bij aan conceptuele verduidelijking binnen de vertaalwetenschap, wordt het empirische bereik van vertaalprocesonderzoek uitgebreid en levert zij nieuwe inzichten op voor AD-onderzoek.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Financiering

  • FWO

Project type(s)

  • Onderzoeksproject

Tap: het ad process verkennen. 01/10/2024 - 30/09/2028

Abstract

Audiodescriptie (AD) is een toegankelijkheidsdienst voor mensen met een visuele beperking. In films vormt AD een bijkomend geluidsspoor, waarin de visuele informatie wordt beschreven die nodig is om de film te begrijpen. In AD worden beelden naar woorden vertaald (d.w.z, intersemiotische vertaling). Er zijn twee workflows om een AD-script te produceren: (1) schrijven – de relevante visuele elementen worden gekozen en omgezet in tekst die precies past tussen de dialogen en belangrijke elementen van de soundtrack; (2) vertaling van bestaande AD-scripts (bijv. Engels>Nederlands). Deze workflows bestaan in de praktijk, maar zijn nog nooit onderzocht. Dit project heeft drie doelen: (1) de cognitieve processen van AD-schrijven en -vertalen in kaart brengen; (2) intersemiotische vertaling als proces conceptualiseren; (3) de reactiviteit van hardopdenkprotocollen op AD-processen testen. Er worden vier experimenten uitgevoerd, twee voor AD-schrijven en twee voor AD-vertalen. Daarbij worden de werkprocessen van de deelnemers geregistreerd via toetsregistratie, scherm-, audio-, en gezichtsopnames, en post-hocinterviews. Ze denken tijdens de helft van de taken hardop na. Dit project is noodzakelijk om een te eenzijdig productgericht onderzoek naar audiovisuele vertaling en mediatoegankelijkheid te vermijden. Het project stelt fundamentele vragen die productonderzoek niet kan beantwoorden en vult bestaande methodologieën in AD-onderzoek aan.

Onderzoeker(s)

Onderzoeksgroep(en)

Financiering

  • BOF

Project type(s)

  • Onderzoeksproject