Klimaatrechtvaardigheid begint bij sociale rechtvaardigheid

Hoe kunnen we reageren op klimaatverandering zonder de verantwoordelijkheid voor een systemische crisis af te schuiven op de mensen die er het meest rechtstreeks door worden getroffen? In de Manduriacu-vallei in Ecuador onderzoeken onderzoekers van de Universiteit Antwerpen (IOB), samen met de Universidad Andina Simón Bolívar en het Ecuadoriaanse Critical Geography Collective, wat klimaatrechtvaardigheid in de praktijk kan betekenen.

Het project brengt boeren en andere lokale bewoners in gesprek met onderzoekers, sociale bewegingen en beleidsmakers om samen te onderzoeken welke ecologische en maatschappelijke veranderingen hun leefomgeving beïnvloeden – van klimaatverandering en biodiversiteitsverlies tot de druk van extractieve activiteiten, agro-industriële ontwikkelingen en bredere economische en politieke structuren. In plaats van te vertrekken van vooraf bepaalde technische oplossingen of gemeenschappen simpelweg te vragen hun landgebruik aan te passen, creëert het project ruimte voor lokale actoren om hun eigen prioriteiten, kennis en toekomstvisies naar voren te brengen én tegelijk de machtsverhoudingen en structurele krachten die hun handelingsruimte bepalen kritisch ter discussie te stellen. 

Tijdens jaarlijkse participatieve studieverblijven verkennen de partners lokaal gedragen mogelijkheden om de weerbaarheid tegen klimaatverandering te versterken, de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en land en leefomgeving te beschermen. Tegelijk erkent het project dat betekenisvolle klimaatactie ook vereist dat we de bredere systemen aanpakken die milieudegradatie veroorzaken. Klimaatrechtvaardigheid gaat voor dit project dan ook niet alleen over het aanpassen aan klimaatverandering, maar over macht, participatie en het recht van gemeenschappen om mee vorm te geven aan de toekomst van hun territorium.